KIZIL VEBA

 

künye

yazarın adı: Jack London

yayın evi: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları
özgün adı: THE SCARLET PLAGUE
çeviren: Levent Cinemre
editör: Barış Zeren
görsel yönetmen: Birol BAYRAM
düzelti: Mehmet CELEP

grafik tasarım ve uygulama: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları

birinci baskı: Temmuz 2020, İstanbul

sayfa sayısı: 68

kitap arkası

Jack London, 1912 yılında İngiltere' de London Magazine' de yayımlanmaya başlayan Kızıl Veba yapıtıyla "kıyamet sonrası"  edebiyatın öncüleri arasına girmiştir. Nüfustaki, bilim ve teknikteki, ekonomideki sıçramaların büyüsüyle gözlerin kamaştığı bir çağda yazar, uygarlığımızın kırılganlığını anımsatır. Yapıtı milyonlarca insanın doldurduğu şehirlerin ve kırların ıssızlığa teslim oluşundaki hızı bütün çarpıcılığıyla ortaya koyar. Yalnızca nüfusun değil, bilginin, üretimin, hatta dilin yitirilişi, eski uygarlıkla köprü olan bir profesörün gözünden yeni insanlığa anlatılır. Peki yeni insanlık bu ihtiyara kulak verecek midir? Kızıl Veba' da yirminci yüzyılın başından yüz yıl sonrasına, 2010' lar dünyasına bakan Jack London' ın öngörülerindeki kesinlik, kitabı bir klasik olmanın ötesinde, günümüz için hala canlı bir eleştiri kılıyor.

JACK LONDON (1876-1916): Asıl adı John Griffith Chaney olan Jack London, 12 Ocak 1876' da San Francisco' da doğdu. Çocukluğunu anne ve baba sevgisinden mahrum geçirdi.  Babası tarafından terk edildikten sonra, Californiz' daki Oakland' da, annesinin ve London soyadını aldığı üvey babasının yanında yetişti. On dört yaşında okulu bırakarak serüven dolu bir hayata başladı. On dokuz yaşına geldiğinde, dört yıllık ortaöğrenimini bir yılda tamamlayarak California Üniversitesi' ne girdi. Ancak öğrenimini yine yarım bıraktı. İlk kitabı Son of the Wolf (1900; Kurt Kanı) geniş bir okur kitlesine ulaştı. Ona kalıcı bir ün sağlayan yapıtı ise The Call of the Wild (1903; Vahşetin Çağrısı) oldu. Diğer önemli yapıtları arasında White Fang (1906; Beyaz Diş), Iron Heel (1907; Demir Ökçe) ve Burning Daylight (1910; Yanar Gün) sayılabilir. En kalıcı yapıtlarından biri olarak kabul edilen Martin Eden' ın (1909) yanı sıra iki otobiyografik romanı daha vardır: The Road ( 1907; Yol) ve John Barleycorn (1913). Kitapları yabancı dillere en çok çevrilmiş Amerikalı yazarlardan biri olan London, 22 Kasım 1916' da ardında çok sayıda eser bırakarak hayata gözlerini yumdu.

kitap alıntı

"...

    Bir anda dikkat kesildi çocuk. Ses, görüntü ve koku, hep beraber uyarmıştı onu. Eli geri gidip ihtiyara dokununca ikisi de oldukları halde kaldılar. İleriden, toprak setin üstünden çıtırtılar geliyordu. Çocuğun bakışları hareketlenen çalılara sabitlendi. Sonra manzaranın içine koca bir ayı, bir boz ayı daldı ve insanları görür görmez aynı onlar gibi donup kaldı. Onlardan hoşlanmamıştı, huysuz huysuz homurdandı. Çocuk yavaş hareketlerle okunu yaya yerleştirip yine yavaşça kirişi gerdi. Bunu yaparken gözlerini ayıdan hiç ayırmamıştı.

    Yeşil yaprağının altından dikkatle tehlikeye bakan ihtiyar da çocuk kadar sessizdi. Birkaç saniye boyunca bu karşılıklı inceleme sürdükten sonra ayının giderek daha çok rahatsız olduğunu gösteren bir homurtu koyuvermesiyle birlikte çocuk, kafasının bir hareketiyle ihtiyarın patikadan çekilip toprak setten aşağı inmesi gerektiğini işaret etti. Yayını hazır tutup geri geri giderek o da ihtiyarı izledi. Toprak setin öbür tarafındaki çıtırtılar ayının gittiğini haber verene kadar orada beklediler. Sonra öne düşüp tekrar patikaya çıkarken, çocuk sırıttı.

    "Amma da büyüktü, değil mi Granser," diye kıkırdadı.

    İhtiyar başıyla onayladı.

    İncecik, dayanılmaz bir sesle, "Her geçen gün daha da irileşiyorlar," diye şikayet etti. "Cliff House' a giderken insanın hayati tehlike atlatacağı zamanları göreceğim kimin aklına gelirdi? Ben küçükken Edwin, havanın güzel olduğu günlerde San Francisco' dan buraya on binlerce adam, kadın ve bebek gelirdi. Tabii ki o zamanlar ortalıkta ayı falan olmazdı. Hayır efendim, olmazdı. Hatta insanlar kafeste tutulan ayıları görmek için üstüne para verirdi; sayıları o kadar azalmıştı."

..."

Türkiye İş Bankası Kültür Yayınlarının "KIZIL VEBA" adlı kitabından alıntıdır.